De 9de editie van de Grote Prijs Sociale Fotografie werd dit jaar toegekend aan de Kalmthoutse fotograaf Guido Nuyts (72) met een reeks foto’s over het leven in en rond Antwerpse wassalons. De Grote Prijs is een initiatief van de Gentse organisatie Linx+. Wat in 2018 begon als een prijs exclusief gericht op studenten fotografie is op korte tijd uitgegroeid tot een vaste waarde binnen het Vlaamse fotografielandschap.
De vakjury (Hilde Braet, Jo Schelstraete en Beryl Vervloet) selecteerde uit 32 inzendingen (twee jaar eerder waren het er 62) 6 laureaten: Bart Van Assche, Geert Verstrepen, Guido Nuyts, Guy Brinkman, Joke De Ruyver en Koen Verbruggen. Sommigen onder hen werkten maandenlang aan hun onderwerp.
We zien in zo’n wedstrijd vaak terugkerende thema’s. Dat ligt voor de hand. Het toont alleen maar aan hoe hardnekkig de problemen zijn die al decennialang meegaan/sluimeren. Het doet soms pijn aan de ogen. Daarom is het des te belangrijker om deze schrijnende en vaak onzichtbare verhalen onder de aandacht te blijven brengen. Het doet ons tegelijkertijd beseffen dat we aan deze problematieken gewend zijn geraakt. We hebben deze beelden al te vaak gezien. Doen ze ons nog genoeg nadenken? Dat mag u na het bekijken van de fotoreeksen voor uzelf uitmaken. Hoe dan ook, net daarom is en blijft deze prijs belangrijk. Om te blijven hameren op de zere plekken. Dat kan enerzijds door de kracht van de foto en anderzijds door de kracht van het verhaal. In het beste geval versterken ze elkaar en zijn ze een katalysator voor blijvende betrokkenheid. Want je zou toch moeten durven hopen dat ze bijdragen aan verandering, op zijn minst aan sensibilisering. Daarom is het zo jammer dat dit geen rondreizende tentoonstelling is.
Net zoals de jaarlijkse selectie voor World Press Photo zijn ook deze fotoreeksen niet bepaald opbeurend. In een sterk en vooral snel veranderende wereld op vlak van (sociale) media, toenemende propaganda, nieuwsmoeheid en fake-nieuws is het niet simpel om nog met beklijvende beelden uit te pakken. Maar medemenselijkheid via de lens laten “spreken”, zaken aanklagen en vragen stellen blijft even belangrijk. Beelden/foto’s vragen om stil te staan. Ze proberen ons te raken. Zoals een cartoon in één tekening een situatie schetst doet een foto hetzelfde.
De Jury selecteerde uiteenlopende onderwerpen.
Joke De Ruyver toont foto’s uit haar project ‘Le miracle est pour demain’. Een veelzeggende titel. Ze reflecteert over de relatie met haar tienerdochter en de zoektocht naar verbinding. En wil het mentaal welzijn bij jongeren bespreekbaar(der) maken. We zien vooral kwetsbaarheid en eenzaamheid.
Guy Brinkman fotografeerde zeven maanden lang Peter en zijn kompanen die rondhangen in het Ravenhofpark in Torhout. Mensen die door de maatschappij als marginaal worden bestempeld maar volgens de fotograaf een eigen logica en ritme buiten dat van deze dolgedraaide maatschappij gevonden hebben. En volgens de regels van hun eigen “gemeenschap” met elkaar omgaan.
Bart Van Assche fotografeerde deelnemers aan protestbetogingen met Palestijnse vlaggen en lgbtq+ vlaggen. Straatprotest is volgens hem nog steeds dé plek om solidariteit te uiten en maatschappelijke verandering teweeg te brengen. De foto’s missen de kracht en onverzettelijkheid die de betogers ongetwijfeld hebben en uitstralen.
Guido Nuyts richtte zijn lens op alle mogelijke uren van de dag op 32 verschillende wassalons in Antwerpen die 7 dagen per week van 7u tot 21u geopend zijn. Waar zoekertjes aan de muur hangen, gegeten wordt. Voor de één is het een droge plek, voor de ander een warme plek. Of een slaapplek voor een dakloze maar waar evengoed een poes naast een fles wasverzachter voor een vertederend beeld zorgt. Waar gesprekken/sociale contacten ontstaan maar evengoed discussies tussen dronken bezoekers voor tumult zorgen. Een plek waar je met velen kan zijn, maar evengoed eenzaam en alleen het einde van de wasbeurt afwacht.
Geert Verstrepen, bekend van zijn uitgepuurde portretfoto’s en architectuurbeelden, wil met zijn fotoreeks de aandacht vestigen op wat hij de langzame maar zekere achteruitgang van onze samenleving noemt. Aan de grondslag daarvan maatschappelijke problemen die steeds groter worden en uit de hand aan het lopen zijn. Hij doet dat met foto’s van verkrotte woningen en winkelpanden, een achtergelaten en met graffiti beschilderd voertuig met fabriekspanden op de achtergrond. Dit is teloorgang die zich afspeelt op vergeten plekken. Niet alleen in voormalig geïndustrialiseerde gebieden maar evengoed in centrumsteden. Achter de leegte schuilt een sociale realiteit die schreeuwt om aandacht en verandering. Het zijn plekken die zomaar de sociale woningnood zouden kunnen lenigen.
Koen Verbruggen fotografeerde de levenslust van Marcel, OCMW-bediende en Belgisch kampioen rolstoeldansen, die elke dag opnieuw moet opboksen tegen obstakels die hem het leven moeilijk of ontoegankelijk maken. Een oproep tot inclusiever beleid.
Het werk van Guido Nuyts kon de jury het meest overtuigen. Uit het verslag: “De foto’s raken thema’s aan als gemeenschap en eenzaamheid. Tegelijk stelt ze vragen over sociale ongelijkheid: is een eigen wasmachine een luxeproduct of een basisbehoefte? De beeldtaal is gevoelig voor vorm- en lijnenspel, sfeer, detail en kleur. De strakke kadrering en rechte lijnen worden daarbij verzacht door een opvallende warmte en souplesse. In de beelden ontstaat een spanningsveld tussen verbinding en vervreemding, tussen nabijheid en afstand. Verdriet, eenzaamheid en de soms bijna machinale routine van het dagelijkse bestaan zijn voelbaar aanwezig. Vooral de nachtelijke foto’s, die doen denken aan het werk van Edward Hopper, nodigen de kijker uit stil te staan bij de menselijke verhalen die in de trommels van de wasmachines blijven kolken”. Guido Nuyts won hiermee een bedrag van 500€ en een museumpas.
De tentoonstelling is nog te zien in de Fernandez-zaal van Ons Huis (ingang via Meerseniersstraat, zijstraat van de Vrijdagmarkt) van 14 tot en met 16 augustus van 13u tot 17u. Dan zijn het Patersholfeesten in Gent. De toegang is gratis.
