Gormley heeft een intrigerende tentoonstelling gemaakt. Je weet namelijk niet wat je ziet. Die rij stenen, is dat kunst?! Je zoekt de bijbehorende uitleg aan de muren, maar op uitdrukkelijk verzoek van Gormley hangt die er niet. Hij vertelt ons dat de toeschouwer zelf mag beslissen wat hij ziet.

Gelukkig gaven zowel hij als de curator, Carolyn, aan de journalisten een idee van wat hij voorstelt.

Voor hij aan zijn eigen werk begint, wijst hij naar de kariatiden die toegang geven tot de eerste zaal; heel apart vindt hij, ze worden denkend voorgesteld. Twee zinnen verder nemen we een hoge vlucht: wij, dierlijke mensen, hebben een geest en een lichaam: “Wij leven allemaal aan de andere kant van de verschijning, in de duisternis van het lichaam… deze tentoonstelling … is een reeks instrumenten die de toeschouwers kunnen gebruiken om hun eigen bestaan te ervaren… verder reiken dan de beperkingen van het lichaam.”

De eerste herkenbare menselijke figuur heet “Attend” en behoort tot zijn nieuw werk uit 2025.

“to attend” is niet alleen aanwezig zijn, maar ook opletten of aandacht geven en zo stuurt Gormley ons ineens zijn denkrichting uit: je staat voor dit beeld met je lichaam, maar als je nadenkt over dit kunstwerk, doe je dat met je geest, die deel is van je lichaam, dat uit atomen bestaat, die alle lichamen hebben en dus iets is dat evengoed hoort bij iedereen die ervoor staat te kijken. Het lichaam is geen privaat bezit, het is een site die toebehoort aan iedereen die het ontmoet. Ik probeer de geest te doen terugkeren naar het lichaam. Je kan het lichaam niet aanraken zonder rekening te houden met de geest.

Al deze filosofische overpeinzingen zijn van Gormley zelf. We zouden ze kunnen lezen in de notities van 1970, die hij schreef toen hij 20 jaar was (hij is in London geboren in 1950).

Als ik nu nog een voorwerp beschrijf dat je op deze foto kan zien, dan ben je ofwel overtuigd om te gaan kijken, ofwel besluit je dat dit niks voor jou is.

Op de grond voor de man die zeer lange armen spreidt, ligt een cirkel. Dit is een boom! Een lork! Het heet – heel toepasselijk – Flat Tree (1978) en is 6 meter in doorsnede. Gormley heeft een lork in sneetjes gehakt. De top van de boom is het jongste deel en ligt in het midden. Hij heeft het hele leven van de boom horizontaal voorgesteld alsof het een mandala was. Een mandala is een magische cirkel, symbool voor oneindigheid. Het wordt gebruikt bij boeddhisme en hindoeïsme als hulpmiddel bij meditatie en rituelen. Om het met Gormley’s eigen woorden te zeggen: “er zijn talen voor het woord: die zijn in de korrel (grain) van materialen en diep in onszelf”.

Je ziet op mijn foto nog vier andere kunstwerken, die allemaal een filosofische invalshoek belichamen. Ga kijken, zet oortjes op en scan de QR code. Je kan ook wachten tot in juni als de catalogus van “Antony Gormley. Geestgrond” verschijnt, geschreven door de samensteller van de tentoonstelling, Carolyn Christov-Bakargiev.

Op het dak van het museum staat “Domain”, dat je waarschijnlijk niet gezien hebt en het tweede “Domain” beeldje staat op het museumplein.

Wandel weg van het KMSKA door de Museumstraat en daar verschijnt het derde beeld dat op de kaaimuur staat: een menselijke figuur, licht en transparant, amper aanwezig. Gormley “is attempting to make reality into an object of contemplation”.

Wat heeft de geest te maken met de grond waarop we staan?

Moeten we de betekenis van van Dale volgen, of die Carolyn?

 “Sculptuur gaat altijd over ruimte en materie. Ze beïnvloedt eerst het lichaam (grond) en via beweging ook de geest. Sculptuur vraagt om een verandering in de manier waarop we ons bewegen, denken en ons voelen. ”

Hier wordt het uitgelegd door de man zelf: “My work asks the questions: what can sculpture do and what does it feel like to be alive?”

KMSKA

De meest uitgebreide solotentoonstelling van de legendarische Britse kunstenaar in Europa.

Antony Gormley. Geestgrond

van 23 mei tot en met 20 september 2026