Naar jaarlijkse gewoonte bekroonde Press Cartoon Belgium ook dit jaar de beste cartoons die het afgelopen jaar in de Belgische pers (dus Vlaanderen en Wallonië) of op social media verschijnen. Enkel tekeningen in verband met de actualiteit komen daarvoor in aanmerking. De winnaars werden bekendgemaakt op de openingsavond van het ook al jaarlijkse Cartoonfestival in Knokke-Heist.
De laureaten worden gekozen door een onafhankelijke, externe jury. Voor de 26ste editie bestond die uit:
- Els Hertogen, algemeen directeur 11.11.11
- Steve Derden, Executive Officer Political Affairs and Security Policy Division, NATO
- Orry Van de Wauwer, directeur Pax Christi Vlaanderen
- Truda Hermans, verantwoordelijk Human Rights Cartoonexpo, Amnesty International
- Geert DeDecker, Generaal-majoor Lucht- en Ruimtecomponent, Defensie
- Pierre Jadot, oprichter Bonjour (communicatiebureau voor ngo’s)
- Kati Verstrepen, voorzitster Liga voor Mensenrechten en mensenrechtenadvocate
- Lieven Vanheste, Generaal-majoor Divisie CIS en Infrastructuur, Defensie
2025 was net als het jaar ervoor een jaar van oorlog, oorlogsdreiging, hybride oorlogsvoering, bewapeningswedlopen en (pogingen tot) vredesonderhandelingen. Kortom, oorlog en vrede. Waar sommige internationale cartoonwedstrijden er -vreemd genoeg- voor kiezen om cartoons over oorlog te weren (onder het mom teveel is teveel), koos PCB er net voor om voor deze editie een jury samen te stellen die verschillende perspectieven verenigt: van defensie- en veiligheidsdiensten tot mensenrechtenorganisaties en vredesbewegingen. En dat zorgde voor een interessante controverse, zie verder in dit artikel.
Van de vele duizenden cartoons die in 2025 in de Belgische media verschenen, selecteerde het PCB-comité 520 cartoons die online op de website werden geplaatst. Uit die verzameling nomineerde het de 106 beste cartoons van meer dan 20 verschillende tekenaars. Die werden aan de jury voorgesteld. De jury selecteerde uiteindelijk twaalf finalisten en drie winnaars.
Kama pakt de hoofdprijs met pleidooi voor persvrijheid
Kamagurka ging lopen met de oppergaai voor zijn cartoon “Geen nieuws – Goed nieuws” dat op 12 augustus 2025 verscheen in De Standaard. Goed voor een geldprijs van 5.000€. De tekening verwijst naar de oorlog in Gaza en de druk op journalisten in conflictgebieden. In de selectie van 106 beste cartoons hadden maar liefst 21 ervan Gaza/Palestina als onderwerp. En net als in 2024 gaat de hoofdprijs naar een werk over deze gruwelijke oorlog waarin Israël ongehinderd journalisten vermoordt. Ook al zijn die duidelijk herkenbaar. Met een scherpe tegenstelling tussen een banale uitspraak en de verschrikkelijke situatie ter plaatse legt de cartoon de kwetsbaarheid van de persvrijheid bloot. Volgens de jury is de tekening tegelijk ook een aanklacht tegen de verdoezeling van geweld en een krachtig pleidooi voor vrije journalistiek/nieuwsgaring, een fundament van elke democratie.
Kogels tegenover lippenstift
De tweede prijs (2.000€) ging naar Karl voor zijn cartoon “Het einde van de EU-soft power?”, verschenen op 27.02.2025 in Trends. Hij stelt de VS, China, Rusland en Europa voor in de vorm van een kogel. De ene al groter dan de andere. De kogel van de EU wordt voorgesteld in de vorm van een lippenstift. Een schitterend beeld vinden we zelf, vanwege het sterke contrast. Werd er met de cartoon van Kama gekozen voor een soort van statement m.b.t. de teloorgang van de persvrijheid, dan vinden wij het beeld van Karl toch net iets sterker. Een bijzonder creatieve voorstelling van zaken. Die, interessant en niet geheel verwonderlijk, voor een verdeeldheid zorgde bij de juryleden. Voor de juryleden uit het militaire kamp is die “soft power” geen goede zaak en moet Europa zich sterker bewapenen. Voor de vertegenwoordigers van het middenveld en vredesbewegingen is dat net positief.
Kroll (3de prijs) vraagt aandacht voor de Afghaanse vrouw
De derde prijs (1.000€) werd uitgereikt aan Kroll voor zijn cartoon “De Afghaanse vrouw in 2025 – Stilte, we horen je leven”, gepubliceerd in Le Soir op 02 januari 2025. Tussen de 106 cartoons die geselecteerd werden om aan de jury voor te leggen, was dit de enige cartoon over Afghanistan. De jury vond hem niet alleen bijzonder sterk in woord en beeld maar ook uiterst relevant. De jury wenst met deze prijs ook aan te geven dat het onderwerp niet genoeg aandacht krijgt in de media. De tekening toont hoe vrouwen niet alleen opgesloten worden in een hok, maar ook letterlijk tot stilte/zwijgen worden gedwongen. Een detail dat de jury niet ontging en sterk kon appreciëren, zijn de vliegjes die rond het hoofd van de man vliegen. Volgens de jury geeft dat aan dat maar een vies mannetje is en dat de hele situatie stinkt. Wat de cartoon alleen maar sterker maakt.
