Journalistiek nieuws januari 2026

Ook dit nieuwe jaar zetten we in met ons overzicht van enkele belangrijke trends en gebeurtenissen in het journalistieke wereldje.

Steun aan de pers ter discussie in het Waals Parlement

Jacqueline Galant, minister van Media in de Fédération Wallonie-Bruxelles, vindt het huidige systeem van perssteun voor de geschreven pers – gebaseerd op een decreet uit 2004 – achterhaald door de sterke digitalisering en veranderingen in mediagebruik. Ze pleit daarom voor een breed democratisch debat in het Parlement om te evalueren of deze steunmaatregelen nog aansluiten bij de manier waarop burgers zich vandaag informeren. Volgens haar moeten de steunmaatregelen beter afgestemd worden op de noden van de burgers, gezien de opkomst van platforms, concentratie bij mediagroepen en de verzwakking van traditionele economische modellen. (21 news)

Wanneer journalistiek geen zoektocht meer is

Wim van de Pol betoogt in een artikel bij Netkwesties dat echte journalistiek een open zoektocht naar waarheid moet blijven, zonder vooraf vastgelegde uitkomst of binding aan een specifieke actie. De auteur bekritiseert actiejournalistiek, omdat die waarheid reduceert tot een middel voor een doel, wat de onpartijdigheid, wederhoor en controleerbaarheid ondermijnt en subjectiviteit structureel versterkt. Voorbeelden zoals versnipperde interpretaties van video’s in de digitale werkelijkheid (bijv. demonstraties) en situaties in bezette gebieden tonen aan dat feitenvaststelling soms als activisme wordt gezien, terwijl het volgens hem basismateriaal van journalistiek is. Uiteindelijk stelt Van de Pol dat journalistiek ophoudt een zoektocht te zijn wanneer waarheidsvinding structureel onmogelijk wordt en neutraliteit medeplichtigheid impliceert – dan wordt verzet een morele keuze, maar geen journalistiek meer. (Netkwesties)

Dubbelrol van een journalist ondermijnt het vertrouwen

Nog kritiek op een trend bij journalisten vinden we bij Joost Oranje, genremanager journalistiek bij de NPO (Nederlandse Publieke Omroep). Hij signaleert in een interview met Spreekbuis.nl dat journalisten steeds vaker dubbelrollen aannemen: ze treden op als verslaggever of interviewer, maar ook als columnist, analist, opiniemaker of deskundige, wat het publiek in verwarring brengt en de autoriteit van de journalistiek aantast. Deze trend, zichtbaar bij zowel publieke omroepen als geschreven pers, ondermijnt de geloofwaardigheid omdat het moeilijk is om objectief te blijven als journalisten zelf deel worden van het ‘spel’ van meningen en opinies. Oranje pleit daarom voor heldere rolkeuzes en focus op kerntaken zoals verslag doen en macht controleren, met behoud van professionele afstand. (Spreekbuis.nl)

Nepartikels over bekende Vlamingen: Londens bedrijf verdient aan ‘lokale journalistiek’

Onderzoek toont hoe een Londens bedrijf (ZB SEO) tientallen nep-lokale nieuwssites in België runt met AI-gegenereerde content, misleidende lezers en Google, inclusief Vlaamse steden als Kortrijk, Genk en Antwerpen. Dit illustreert de dreiging van nepjournalistiek voor echte lokale berichtgeving. De sites bootsen lokale media na, maar dienen vooral één doel: geld verdienen via Google. (VRT)

Belangrijk arrest over staatsgeheimen

Het Grondwettelijk Hof velde een belangrijk arrest dat een bepaling schrapt die het onbevoegd ontvangen van staatsgeheimen strafbaar stelde – een grote overwinning voor persvrijheid en de bescherming van journalisten in België/Vlaanderen bij het verkrijgen van gevoelige informatie.(Journalist.be)

Barbara Callier wordt nieuwe secretaris-generaal van de Raad voor de Journalistiek

Voormalig journaliste Barbara Callier nam op 5 januari 2026 de rol aan als secretaris-generaal en ombudsvrouw bij de Raad voor de Journalistiek. Zij volgt op 1 maart Pieter Knapen op en is verantwoordelijk voor ethiek, klachtenafhandeling en zelfregulering in de Vlaamse journalistiek. (RVDJ.be)

AI tool helpt journalisten bij wetenschappelijk onderzoek

Onderzoekers van de Technische Hochschule Köln hebben een open-source KI-chatbot ontwikkeld die journalisten (vooral wetenschapsjournalisten) helpt bij het snel en gericht doorzoeken van grote, complexe datasets zoals wetenschappelijke documenten.
De tool gaat verder dan simpele keyword-zoekopdrachten: hij begrijpt context, semantiek en haalt ook info uit tabellen of niet-tekstuele elementen, wat nauwkeurigere resultaten oplevert.
De onderzoekers testten het succesvol op meer dan 160.000 COVID-19-documenten; het Science Media Center Germany gaat de tool verder uitbouwen, en delen van de software staan al gratis op GitHub.
Handig als je als journalist vaak worstelt met dikke rapporten of databases – dit bespaart tijd en verhoogt de precisie van je research. (Pressetext)

Tongeren-Borgloon organiseert cartoonwedstrijd

In het kader van Erfgoeddag 2026, met als thema ‘Ha ha humor’, lanceert Tongeren-Borgloon een cartoonwedstrijd voor alle leeftijden. De wedstrijd wordt georganiseerd in samenwerking met KLOOZ en het digitaal jeugdhuis Shift.

Deelnemers worden uitgenodigd om een originele cartoon te ontwerpen met Tongeren-Borgloon en haar erfgoed als thema. Dat kan gaan over erfgoed in al zijn vormen, zoals onze mooie landschappen, de rijke geschiedenis van de stad, culinaire toppers, bekende figuren of lokale tradities, telkens met een humoristische knipoog.

Deelname is mogelijk in vier leeftijdscategorieën: 12–14 jaar, 15–16 jaar, 17–18 jaar en +18 jaar. Inzendingen moeten worden aangeleverd in pdf-formaat, met een minimale resolutie van 300 dpi. Zowel kleur- als zwart-wittekeningen zijn toegestaan. Het gebruik van AI is niet toegestaan.

Meer info in het persbericht (met dank aan Jempi Welkenhuyzen voor het aanbrengen van dit bericht).