Het hoeft geen betoog: de bruine kroeg is op zijn retour en bijna wekelijks sluiten volkscafés onder druk van digitalisering, sociale vervreemding maar ook door wurgcontracten van brouwerijen. Hoog tijd voor actie!
Bier en donker hout
Is er iets Vlaamser dan het volkscafé? Dievertrouwde plek met een cafébaas of -bazin die iedereen kent en door iedereen gekend is. Met de geur van bier en een decor met donker hout en een deur naar de “koer” ;… Waar je met een gerust hart een pintje kunt pakken, eindeloos kunt tooghangen en je de laatste nieuwtjes hoort uit je straat of uit je wijk, waar je een volksspel kunt spelen of wat kunt biljarten of darts spelen… Volkscafés maken deel uit van ons erfgoed en het schrikbarende tempo waarmee ze verdwijnen heeft geleid tot de oprichting van De beTOOGing, een groep mensen die ijveren om onze bruine kroegen (die uniek zijn in de wereld;…) zoveel mogelijk te sparen van de ondergang.
Oorzaken
Het volkscafé is vaak de lijm van de buurt maar ze verdwijnen in hoog tempo. Wat zijn de belangrijkste oorzaken? De mensen van De beTOOGing: “De Belgische en Vlaamse overheden zadelen caféhouders op met een versnipperde en diffuse wetgeving, gemeentebesturen vinden dat zij hier geen rol in te spelen hebben, onze erfgoedinstanties hebben meer oog voor verdwenen dan voor levend erfgoed, brouwerijen en bierstekers gunnen cafébazen weinig tot geen winst met onleefbare wurgcontracten, vastgoedjongens azen op leegstaande cafés om ze door appartementen te vervangen, de horecasector beschouwt cafés als paria’s en wil enkel nog trendy restaurants zien en zelfs provinciale toeristische diensten hebben het over exclusieve restaurants, niet langer over gezellige, authentieke volkscafés. En toch zijn het precies die volkscafés die een buurt samenhouden: ze spelen een belangrijke rol in de leefbaarheid van dorp of buurt, scheppen ontmoetingsmogelijkheden voor haar bewoners, zijn daarom een belangrijke factor in de groeiende vereenzaming en erkende laagdrempelige instituten voor het algemeen welzijn en een belangrijk onderdeel van ons erfgoed.”
Zo organiseerde De beTOOGing in maart o.a. een actie op het Beursplein in Brussel. Deze actie, gedragen door de cafébelangenorganisaties LIBERTAP, BeTOOGing en het Franse BarRage, kwam er na de verplichte sluiting van het populaire café Au Daringman.
Organisator Jan Van den Bossche zegt hierover: “De coronacrisis heeft bewezen dat de cafés een grote waarde hebben als ontmoetingsplek. Maar her en der worden failliete cafés afgebroken om er appartementsblokken neer te poten. Die cafés gaan in de eerste plek kapot door wurgcontracten van drankhandelaars en brouwerijen. Daardoor is het heel moeilijk om met een nieuwe café te beginnen. We profileren ons wel als bierland met mooie cafés, maar alle volkscafés verdwijnen”, zegt organisator Jan Van den Bossche.
Weg met de wurgcontracten
Aan die wurgcontracten willen de mensen achter De beTOOGing iets doen. “Cafés zijn vaak verplicht om zo’n contract aan te gaan om een pand te huren”, zegt Van den Bossche. “De uitbaters moeten een hoge huurprijs betalen, die nog eens gekoppeld wordt aan drankprijzen die de pan uit swingen. Zo moet je als cafébaas al direct een bepaald volume halen om te overleven, terwijl de drankenhandelaars van de situatie profiteren.
Scheiding drank en huur
Om het Belgische volkscafé en de bruine kroeg te steunen, willen de mensen van De beTOOGing de politiek sensibiliseren. “We hebben een manifest gemaakt om te overhandigen aan de politiek”, zegt Van den Bossche. “We willen bijvoorbeeld een splitsing tussen huur- en drankcontracten.” Filip Jans, de voormalige uitbater van het café De Monk in Brussel, is het daar grondig mee eens: “Cafébazen zijn absoluut niet vrij in de keuze over wat ze willen aanbieden aan de klant. Dat wordt allemaal contractueel bepaald. Lokale bieren mogen we niet meer aanbieden, wat dan ook de reden is dat in sommige dorpen cafés verdwijnen of hun eigenheid verliezen”, zegt Jans.
Een andere café activist is de Antwerpenaar Ben Mouling. Hij richtte de beweging ‘Kroegtijgers’ op waarmee hij de Belgische cafécultuur wil redden. Zijn Facebook-pagina ‘Kroegtijgers – Red De Bruine Kroeg’ heeft intussen al meer dan 29.000 volgers! Op onze Facebookpagina willen we vooral mensen inspireren”, zegt Ben. “Je kan er tips delen zodat anderen je favoriete café leren kennen. Maar we willen er ook voor zorgen dat mensen elkaar effectief ontmoeten. Want cafés hebben een ontzettend belangrijke sociale functie”, zegt Ben. “Voor mij is het een van de laatste plekken waar je elkaar kan ontmoeten. Op straat of op de trein zitten mensen met hun hoofdtelefoon in hun eigen wereld. Op café babbel je over het leven. In tijden van eenzaamheid is dat belangrijk. Voor mij werkt het beter dan een psycholoog.”
https://debetooging.be/lees-ons-manifest
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/03/01/cafegangers-protesteren-volkscafe-wurgcontracten-redden
